Yukarıdaki resimde görüldüğü üzere örtülü elektrod ark kaynağı kullanılarak boru ve flanş birleşimi kaynağı yapılmıştır. Kaynak yapılan boru ve flanş malzemeleri çelik ve kaynak yapılan elektrod özelliği E7018 2.5mm. Birleşim kaynaklarında tek paso ile kaynak bitirilmemelidir. Öncelik olarak kök paso atılır ve ardından kaynak üzeri hafif taşlanır. Üzerine son paso atılır. Bu işlem boru ve flanş birleşiminin hem dış ve hemde iç kısmına uygulanmalıdır.  Çok büyük çaplı boru ve flanşlarda bu işlem 3 paso da bitirilir.

Merhaba değerli arkadaşlar. Bu konuda sizlere paslanmaz dolgu kaynağından bahsedeceğim. Resimde  gördüğünüz üzere paslanmaz elektrod ile bir dolgu yaptık.

Piyasada birçok paslanmaz elektrod mevcut. Kullanım alanı ve amacına göre bu elektrodlar değişiklik göstermektedir. Sizde paslanmaz elektrod seçimi yaparken, dolgu yapılacak malzemenin özelliğine ve çalışma alanına göre en uygun olanı seçmelisiniz.

Resimde görülen bir rotor ve bu rotor’un aşınan rulman yerine dolgu yaptık. Kullandığım paslanmaz elektrod AS P-309L Super. Elektrod çapı 3.20. Rutil kraktere sahip bir elektrod’dur.

Çalışma amperim 85A ve Kutuplama +

Dolgu yaparken dikkat etmeniz gereken, öncelikle malzeme resimdeki gibi silindirik bir malzeme ise ilk iş komparatör tutarak salgısına bakmak.

Dolgu yaparken alacağımız kaynak pozisyonu, elektrodumuzun malzemeye olan açısı, el salınım hareketleri de dolgu için çok önemlidir.

Bu ovalite’nin giderilmesi için çeşitli çalışmalar yapılır. Kaver döküm malzemesine göre en iyi elektrod seçilip aşınan kısımların doldurulup bohrwerk tezgahında seat ölçüsünde tekrar işlenmektedir. Seat’ler standart ve standart ölçüsünden biraz daha büyük yapılmaktadır. Eğer seat yeri  fazla işlem gördüğü zaman veya elimizde standart harici daha büyük  seat olmadığı durumda seat çevresine dolgu kaynağı yaparız. Böylece seat çapını istediğimiz ölçüde işleyebiliriz.

Örtülü elektrod ile egzoz seat dolgu kaynağı.

Yukarıdaki resimde çevresine dolgu kaynağı yaptığımız bir seat görülüyor. Kaynağı yaparken dikkat edeceğiniz hususlar, seat malzeme özelliğine en yakın elektrod seçimi, amper değeri ve el salınım hareketidir.

Öncelikle ters akım süpürme nedir kısaca anlatalım;

Skavenç portlarından silindire dolan temiz hava silindir başlığına doğru akar ve ona çarparak geriye döner. Bu arada önüne kattığı gazları da egzoz portlarından dışarı atar. Süpürme havasının yön değiştirdiği bu olaya ters akım süpürme adı verilmektedir.

Aşağıdaki şekilde basit portlu ters akım süpürme yöntemi gözükmektedir.

Basit portlu süpürme; basit portlu ve ters akım süpürmeli makinede, egzoz portları skavenç portlarından daha yüksektedir. Piston yukarı strokunda önce skavenç portlarını kapatır, ardından da egzoz portlarını kapatır. Bu supürmenin önemli iki sakıncası vardır.

Bunlardan birincisi her iki port açık iken skavenç portlarından verilen havanın bir kısmı süpürme yapmaksızın egzoz portlarından dışarı kaçmasıdır. Buna kısa devre adı verilmektedir. İkincisi ise piston yukarı strokunda iken skavenç portlarını kapadıktan sonra egzoz portlarının bir süre daha açık kalmasıdır. Bu olay da hava kayıplarına neden olmaktadır.

Birinci sakınca piston deflektoru kullanılarak giderilir. Skavenç portlarından verilen hava piston kafasındaki deflektöre çarparak silindir başlığına doğru akar ve ordan da geri döner. Böylelikle iyi bir süpürme sağlanmış olup, aynı zamanda kısa devre en aza indirilmiş olur.

Aşağıdaki şekilde basit portlu süpürmede piston deflektorünü görebilirsiniz.

İkinci sakıncayı ise basit portlu süpürme ile gidermek mümkün değildir.

Tork, Bir nesnenin kendi ekseni etrafında dönmesini sağlayan kuvvettir. Tork Bir başka deyişle döndürme momentidir. Birimi N.m (Newton)dur.

N: Devir sayısı ( Rpm)

T: Tork ( N.m)

Devir ile tork ters orantılıdır. Aynı güçte iki motor düşünün, birinin ne kadar devrini artırırsanız üreteceği tork o kadar azalır. Bir makinenin devir sayısının yüksek olması, o makinenin çok verimli olduğu anlamına gelmez. Yüksek devirli olan bir motor daha seri olabilir fakat tork bakımından verimi düşüktür. Verimlilik söz konusu olduğunda bir motorun sadece devir sayısı değil ayni zamanda üreteceği tork’uda göz önünde bulundurarak seçim yapmalıyız.

Devir ile tork için bir örnekleme yapacak olursak, otomobili düşük viteste kullanırsak daha yüksek tork elde ederiz. Bu nedenle otomobil ilk kalkışlarda ve yokuşlarda çekiş istenildiğinden düşük vitesle kullanılır. Otomobil kalkış sonrası belirli bir devire ulaşınca vites değiştirmek gereklidir. Yüksek viteslerde araç yüksek devirlere ulaştığı için fazla tork üretme ihtiyacı duymaz. Bu sebeple yüksek devirde düşük tork ile hareket eder.

Toparlayacak olursak, devir ile tork ters orantılıdır. Bir motor seçileceği zaman devri ve tork değeri ihtiyaca göre belirlenir. Yüksek devirli bir motorun sadece devrine bakarak verimlidir diyemediğimiz gibi, düşük devirli bir motorun tork’una bakarak verimsizdir diyemeyiz. Kullanılan amaca göre devir ve tork seçimi yapılmalıdır.

Öncelikle iki zamanlı dizel motorunda doğru akım süpürme nedir kısaca açıklayayım.

Bu tip iki zamanlı makinelerde süpürme havası, silindir layneri gövdesine donatılan süpürme portlarından silindire verilir ve egzoz stroku sırasında silindir içinde kalan egzoz gazlarını, kaver üzerinde bulunan egzoz valfi yardımı ile silindir dışına atmaktadır. Süpürme havasının yön değistirmediği bu olaya doğru akım süpürme adı verilmektedir.Dogru akım süpürmeli iki zamanlı bir dizel motorunun kaveri üzerinde bulunan egzoz valfleri birden fazla olabilir.

Exhaust manifod: Egzoz manifoldu. Silindir içinde yanma sonucu oluşan gazların atıldığı (toplandığı) bölüm.

Exhaust Valve: Egzoz valfi, egzoz supapı. Silindirde yanma sonucu oluşan gazların dışarı atılmasını sağlayan kısım.

Piston: Silindirde havanın sıkıştırılmasını, yanmanın meydana gelmesini, silindir içerisinde oluşan enerjiyi piston rod, kroshed, ve connecting rod yardımı ile crank şhaft’a ileten kısım.

Piston rod: Barıl pistonu, kroshed’e bağlayan kısım.

Connecting rod: Konektin rod, piston rod’u krank safta bağlayan kısım.

A-frame : Crank case ( krank keys) Motoru çevreleyen kısım. Üzerinde ( relief valve ) rilif valfler bulunan kısım.

Bedplate: Bedpleyt, alt karter. Krank şaft ana yataklarının üzerinde bulunduğu kısım ve aynı zamanda motor yağının biriktiği kısım.

Turboblower: Atmosferden emdigi havayı sıkıştırarak basıncını arttıran ve hava kulerine, oradan da süpürme portlarina gönderen kısım. ( Daha önce Turbocharger konusunu anlatmıştım. Önceki yazılarıma bakabilirsiniz )

Air inlet Ports: Giriş havası portları. Layner gövdelerine donatılan ve emme sırasında silindire verilen havanın geçtiği portlar.

Crosshead: Kroshed. İki zamanlı dizel motorlarında baril pistonu piston rod ve connekting rod yardımı ile krank şaft a bağlayan kısım. İki zamanlı makinelerde silindir asinmalari, dört zamanlı makineye göre çok daha az olmasının sebebi Kroshed dir. Bu konuyu yine daha evvel bir yazımda barıl piston ve trank pistonlu makineler kıyaslamasında anlattım.

Bottom and bearing: Kol yatağı, connecting rod yatağı, krank pin yatağı. Connecting rodu krank şafta bağlayan yatak.

Crank shaft: Silindirler içerisinde pistonlar tarafından üretilen enerjiyi volana ileten kısım, krank şaft.

Makine silindirlerini terkeden gazlar egzoz manifoldunda toplanır ve oradan aşırı doldurucunun gaz türbinine verilir. Böylece yüksek devir sayısında döndürülen gaz türbini, kendisine bağlı hava blover’ini çevirir.Blover atmosferden emdiği havayı sıkıştırır. Havanın sıkışma sonucunda basıncı ve sıcaklığı yükseleceğinden, sonrasında interkuler başka deyişle hava kuleri (Air cooler) e verilir. Burada havanın sıcaklığı belli bir değere düşürüldükten sonra makinenin  giriş portuna gönderilir.

Biraz daha detaylı alatmak gerekirse, mikron veya mikrometre bir milyonda 1 metre veya milimetrenin binde biri (0,001).

Aşağıdaki örnek resimlerdeki mikrometremiz ile milimetrenin yüzde biri (0,01) hassasiyetlerinde ölçüm yapabiliriz.

Mikrometre ile ölçüm yapacağımız parçayı sabit ağız ve hareketli ağız arasında tutup, cırcırı çevirerek sıkıştırırız. Ölçünün bozulmaması için ise tespit vidası hafifçe sıkılır.

Yatay çizginin üst tarafı 1mm, alt tarafı ise 0,50mm’dir. Resimde dikkat ederseniz üst kısmında her 1mm arasında alt çizgi gelmektedir.

Ölçüm sonucu okuyacağınız yer tam olarak yatay çizginin bitim noktasıdır. İlk okuyacağımız yer yatay çizginin üstüdür. Ardından al kısım okunur. Sonra ise milimetrenin yüzde birlik kısımlarını gösteren tambur okunur.

Yukarıdaki resmimizde yatay çizginin üst kısmında 36mm, alt kısmında bulunan 0.50 yani yarım mm olmadığından onu eklemiyoruz. Tamburu okuyoruz, Tamburda 0,25 görüyoruz. Burada yatay çizgi 25 ve 26 arası ama 25’e daha yakın oldugundan 25 olarak aldık. Çıkan ölçümüz; 36.25mm’dir.

Yukarıdaki ölçümüzde, yatay çizginin üstü 32mm, çizginin altı 0,50mm ve tamburumuzda 0,30 gözükmektedir. Buna göre bizim ölçümüz; 32,80mm’dir.

Yine bir başka ölçümüzde, yatay çizgi üstü 28mm, yatay çizgi altı 0,50mm ve tamburumuzda 0,31mm gözükmektedir. Buna göre ölçümüz; 28,81mm’dir.

Mukavemet hesabını yaparken örneğin 8.8 civatayı ele alalım,

İlk rakamı 10 ile çarptığımızda, civatanın çekme dayanımını öğrenmiş oluruz.

8X10=80 kg/mm2

İkinci rakamı, birinci rakam ile çarptığımızda ise civatanın akma dayanımını öğrenmiş oluruz.

8X8=64kg/mm2

Sonuçları Newton cinsinden ifade etmek için ise çıkan sonucu 10 ile çarparız.

1kg = 9.81 / 10 Newton’dur (N)

Öncelikle torna tezgahımızı en ağır devire almalıyız. Yukarıdaki resimde görüldüğü gibi punta yardımı ile paftayı parçaya merkezledik. Tezgahımızın çalıştırma kolu ile aynamızı çok ağır döndürmeye başlıyoruz. Bu arada pafta parçaya ağızlanana kadar biryanda puntanın paftaya baskısını devam ettiriyoruz. Pafta ağızlanınca puntamızı geri çekebiliriz ve normal ağır devir ile ilerleyebiliriz.

Burada en önemli husus pafta kolunun kalemliğe takılmamasıdır. Aşağıdaki resimde açık bir şekilde görüldüğü üzere pafta kolunun alt sport tablasının üzerinde olması gerekir ve herhangi bir yere takılmaması lazım. Açacağımız dış uzunluğuna ulaşınca aynamızı ters istikamete döndürüp paftamızı parçadan çıkartıyoruz. Bu şekilde  torna tezgahında pafta çekme işlemini çok kolay, hızlı ve basit bir şekilde yapıyoruz.